„Piramida zwierząt”, reż. Michał Borczuch  
premiera: 15 listopada, Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie

Sztuka krytyczna była radykalna wolnością, ale oznaczała też skrajne osamotnienie artystów. Przekonała się o tym Katarzyna Kozyra, która w ramach swojego dyplomu na  warszawskiej ASP zrealizowała głośną instalację „Piramida zwierząt” złożoną z wypchanych konia, psa, kota i koguta. Praca zbulwersowała widzów i do dziś wywołuje zażarte dyskusje. Reżyser Michał Borczuch wraca do tego momentu w historii sztuki, a konkretnie do sztuki krytycznej lat 90. i jej czołowych przedstawicieli – Katarzyny Górnej, Jacka Markiewicza, Pawła Althamera, Joanny Rajkowskiej, Zbigniewa Libery i Artura Żmijewskiego, by zastanowić się, po co nam dzisiaj sztuka i co się stało z tamtą wolnością artystycznej wypowiedzi?    

23. Jazzowa Jesień im. Tomasza Stańko 
13-16 listopada, Bielsko-Biała

Wielkie święto jazzu z Bielska-Białej. Jazzowa jesień to miejsce spotkań wizjonerów tego gatunku muzycznego, osób pochodzących z najróżniejszych zakątków świata. Muzyczna wrażliwość patrona wydarzenia, Tomasz Stańko, i jego holistyczne podejście do sztuki sprawiają, że program jest wyjątkowo obiecujący. Tegoroczna edycja to cztery wieczory pełne intensywnych emocji i brzmieniowych odkryć. Usłyszymy m.in. słynnego amerykańskiego saksofonistę Marka Turnera, izraelskiego pianistę i kompozytora Shai Maestro, trio w składzie Craig Taborn – fortepian, Tomeka Reid – wiolonczela, 
Ches Smith – perkusja, łączące współczesną kameralistykę z groove’em i afrykańskimi wpływami. W programie także koncerty Raphaela Rogińskiego i Agi Zaryan, oraz hołd dla Stańko w wykonaniu Marcina Wasilewskiego Trio z Joe Lovano i Tomaszem Dąbrowskim. 

19. Festiwal Filmów Azjatyckich „Pięć Smaków”

12-19 listopada, Warszawa
12-30 listopada, online 

Jak co roku Festiwal Filmowy „Pięć Smaków” zaprasza do odkrycia kina współczesnej Azji. Ponad 50 tytułów – od odważnych debiutów po klasykę lat 80. – składa się na bogaty program, w którym główne miejsce zajmują młodość, bunt i potrzeba zmiany. Sekcje tematyczne, takie jak K-Youth, Focus: Migracje czy Japan 80s, pokazują kino pełne emocji i wrażliwe społecznie. Widzowie zobaczą zarówno eksperymentalne azjatyckie sci-fi, jak i hity z festiwali – m.in. nowe dzieło Kiyoshiego Kurosawy „Chmura”, poświęcone kondycji męskości we współczesnym świecie, „Ludzki zasób”  Nawapola Thamrongrattanarita o wypaleniu zawodowym i dehumanizacji pracy lub chiński komediodramat „Her Story”, który otworzył publiczną debatę o chińskim feminizmie. Festiwal wychodzi poza sale kinowe – nowa sekcja online Posmaki to okazja, by przypomnieć sobie filmy prezentowane w minionych edycjach.

„Wanda Czełkowska. Sztuka jest absolutem konkretu”

13 listopada – 11 stycznia, Fundacja Alina, Warszawa

Wystawa poświęcona Wandzie Czełkowskiej odsłania różne aspekty jej badań nad nieskończonością i próby przeniesienia tego tematu do sztuki. Czełkowska precyzyjnie projektowała każdy element, niezależnie od tego, czy tworzyła rzeźby figuratywne, czy konceptualne instalacje. W centrum ekspozycji w Fundacji Alina znajduje się „Wertykalna Prosta Nieskończona. Elipsa”, dopasowana niemal organicznie do dawnej pracowni Aliny Szapocznikow. Nie zabraknie symbolicznych motywów figury i głowy, tak istotnych w twórczości Czełkowskiej, oraz dzieł ukazujących jej drogę od figuracji do abstrakcji. Wystawa ukazuje artystkę jako rzeźbiarkę, która rzeźbę ceniła najbardziej, ale fotografii i działaniom performatywnym przyznawała rangę równorzędną.

XXXIV Festiwal Ars Cameralis
5-30 listopada, Katowice

Tylko kultura i sztuka pozwolą nam przetrwać – uważają organizatorzy festiwalu Ars Cameralis. To najdoskonalsze remedium na lęki i pogłębiające się poczucie destabilizacji. I zgodnie z tą refleksją serwują odbiorcom i odbiorczyniom trzy tygodnie nasycone muzyką, filmem i sztuką. W programie koncerty Coco Rosie, Jenny Hval (niestety bilety na ich koncerty są już wyprzedane), The Weather Station czy Circuit des Yeux (wciąż można zdobyć bilety) – artystek, które opowiadają o pędzącej szaleńczo teraźniejszości albo kwestionują normy społeczne, bawiąc się przy tym muzyką. Będzie można też obejrzeć filmy krótkometrażowe wyróżnione przez Brytyjską Akademię Sztuk Filmowych i Telewizyjnych (BAFTA) w tym roku; zobaczyć instalację „Wyjście | Wejście” Jacka Rykały – postaci znanej śląskim miłośnikom sztuki; wziąć udział w spotkaniach z pisarkami i pisarzami, m.in. Renatą Lis, Agnieszką Daukszą, Mikołajem Grynbergiem.    

Koncert: Linda May Han Oh 

13 listopada, Jassmine, Warszawa

Australijska basistka i kompozytorka Linda May Han Oh pojawi się na scenie klubu Jassmine  z autorskim koncertem. Współpracowała z takimi tuzami jazzu jak Pat Metheny, Kenny Barron czy Joe Lovano. Zdobyła wiele prestiżowych branżowych nagród: m.in. nagrodę Grammy, Deutscher Jazz Preis, Herb Alpert Award i tytuł „Bassist of the Year” przyznawany przez Jazz Journalists Association. Wybierzcie się do Jassmine, by posłuchać wysublimowanego jazzu w wykonaniu wirtuozki, którą zachwyca się nowojorska publiczność.

British Film Festival 
13-17.11, Kino Muza, Poznań 

Ponad 70 filmów – od głośnych premier, przez debiuty, po klasykę i eksperymenty gatunkowe – znalazło się w programie drugiej edycji British Film Festival. Wśród najważniejszych tytułów: pierwszy polski pokaz „Hamneta” Chloé Zhao, powrót Daniela Day-Lewisa w „Anemone” oraz otwierające festiwal „The Choral” z Ralphem Fiennesem. Widzowie zobaczą też najnowszy film Lynne Ramsay oraz retrospektywy Sally Potter i Maggie Smith. Nowością są sekcje Commonwealth i Bloody Hell!, które przełamują konwencje i oferują świeże spojrzenie na brytyjską kinematografię. Nie zabraknie pokazów specjalnych z BBC Studios, kina dziecięcego z „Animal Farm” Andy’ego Serkisa i seansów poza salami kinowymi. 

Koncert: Cinnamon Gum

12 listopada, Niebo, Warszawa 

13 listopada, Poczta Główna, Kraków 

W tym roku mogliśmy ich usłyszeć na Openerze, Męskim Graniu, a ostatnio na Inside Seaside w Gdańsku. Założony w 2023 roku przez producenta, wokalistę i multiinstrumentalistę Macieja Milewskiego, projekt Cinnamon Gum czerpie ze złotej ery soulu lat 60. i 70. „Emocjonalne teksty, melodyczne linie wokalu i gospelowa harmonia” to to, co pociąga artystę. Jeśli ta wrażliwość jest wam bliska, wpadnijcie do Warszawy lub Krakowa, by posłuchać dźwięków nagrywanych w analogowych technikach.  

Koncert: Yung Lean 
13 listopada, Torwar, Warszawa 

Yung Lean pojawi się w Polsce z materiałem z nowego albumu „Jonatan”. Koncert jest częścią promocyjnej trasy koncertowej Forever Yung Tour, promującej krążek, który ukazał się w maju nakładem wytwórni World Affairs. Yung Lean ma za sobą ponad dekadę intensywnej kariery – od utworu „Ginseng Strip 2002”, który w 2022 roku ponownie stał się numerem 1 na TikToku, przez współprace z takimi artystami jak Travis Scott czy FKA Twigs, po projekty solowe (pod pseudonimem JonatanLeandoer96) czy punkowy zespół Död Mark. Album „Jonatan” to muzyczne credo i podsumowanie dotychczasowej drogi twórczej.

1. urodziny „Trzcinowiska” Diany Lelonek

16 listopada, Osiedle Ostrobramska, Warszawa

Instalacja „Trzcinowisko” Diany Lelonek przywraca pamięć o Kibucu Grochów. To największe żydowskie gospodarstwo rolne w regionie funkcjonowało w okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej na terenie dzisiejszego Osiedla Ostrobramska. Artystka w miejscu jego istnienia zrealizowała instalację w postaci ogrodu deszczowego, który zatrzymuje i pozwala na ponowne wykorzystanie wody opadowej. Tym ekologicznym gestem autorka przywraca pamięć zapomnianej historii.