„Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich”

17 stycznia – 30 czerwca, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie 

To pierwsza tak obszerna muzealna prezentacja twórczości wspólnoty, której głos przez dekady pozostawał na uboczu historii sztuki. Wystawa „Formy obecności” zestawia dzieła artystów kanonicznych, jak Andy Warhol, Nikifor czy Jerzy Nowosielski, z pracami twórczyń i twórców dotąd pomijanych, ukazując bogactwo form, postaw i doświadczeń. To opowieść o sztuce wyrastającej z pamięci przymusowych migracji i wykorzenienia – rozpiętej między Karpatami a diasporą, między duchowym dziedzictwem a współczesnym językiem artystycznym. 

Łukasz Stokłosa, „Lśnienie”

16 stycznia – 27 września, Zamek Królewski w Warszawie

Wystawa obrazów Łukasza Stokłosy w Zamku Królewskim w Warszawie to dialog współczesnego malarstwa z historycznymi narracjami obecnymi w królewskich wnętrzach. Punktem wyjścia są prace konserwatorskie nad „Kazaniem Piotra Skargi” Jana Matejki oraz refleksja nad tym, jak dziś opowiadamy o przeszłości. Stokłosa przedstawia dawne rezydencje władzy jako puste, ciche przestrzenie – zatrzymane w czasie i funkcjonujące dziś głównie jako muzea. Jego obrazy, rozmieszczone na trasie zwiedzania, prowadzą subtelny dialog z architekturą i historią miejsca.  

„Sztuka dla końca świata. Fragment kolekcji Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu”
16 stycznia – 1 marca, Galeria Arsenał w Białymstoku

Wystawa w białostockim Arsenale została oparta na zbiorach Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu, rozwijanych od 2017 roku dzięki wsparciu publicznemu, darowiznom i depozytom. Prezentowany wybór prac koncentruje się na artystycznych narracjach zakorzenionych w lokalnym kontekście, a zarazem otwartych na szersze, uniwersalne sensy. Pokazywane dzieła – od lat 70. XX wieku po współczesność – mierzą się z doświadczeniem kryzysu: relacji społecznych, tożsamości i środowiska. Ironia, bunt, melancholia i potrzeba odbudowy tworzą wielogłosowy esej o świecie balansującym między rozpadem a możliwością nowego początku.

„Reprezentacja 2”

16 stycznia – 8 marca, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu

Kolejna odsłona jubileuszowego projektu Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu rozwija refleksję nad historią i tożsamością instytucji. Wystawa łączy dzieła z kolekcji MCSW z depozytami, tworząc wielogłosową opowieść o powojennej sztuce abstrakcyjnej i geometrycznej. Obok prac międzynarodowego środowiska skupionego wokół plenerów w Radziejowicach pojawiają się realizacje Wojciecha Fangora i Rajmunda Ziemskiego oraz prace pochodzące z prywatnych zbiorów Bożeny Kowalskiej. Ekspozycja prezentuje kolekcję jako żywy organizm – kształtowany przez relacje, przyjaźnie i zmieniające się decyzje instytucjonalne.

Marek Glinkowski, „Fuga”

16 stycznia – 22 lutego, Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wielkopolskim

Marek Glinkowski traktuje fugę nie jako metaforę jednowymiarową, lecz zasadę porządkującą całą wystawę. Pięć przestrzeni galerii układa się w sekwencję przejść między motywami powracającymi w jego twórczości na przestrzeni lat. Zestawione prace tworzą strukturę opartą na rytmie, repetycji i wariacji – podobną do muzycznej kompozycji, w której tematy splatają się i rozchodzą. Fuga pojawia się tu także jako „szczelina”: miejsce łączenia i przerwy zarazem, otwierające pole dla interpretacyjnej swobody. Artysta skupia się na drobnych elementach – punktach, liniach, detalach – badając, jak jednostkowe formy wpływają na odbiór całości i relację między obrazem a jego ramą.

„Zaproszenie aktualne”

16 stycznia – 1 lutego, Galeria Złącze, Poznań

Wystawa podejmuje temat niestabilności funkcjonowania niezależnych przestrzeni sztuki. Prace Janusza Bałdygi, Gosi Bartosik, Tymka Borowskiego i Mateusza Piestraka zostają pokazane w surowym, roboczym wnętrzu galerii, pozbawionym neutralnej scenografii. Ślady codziennej pracy, narzędzia i przypadkowe obiekty współtworzą ekspozycję, ujawniając zaplecze zwykle niedostępne dla widzów. Zamiast autonomicznych dzieł powstaje jedno, zbiorowe doświadczenie – wystawa rozumiana jako proces, otwarty i zmienny.

WOMI KONGE x EVA LANCHE

17 stycznia, godz. 20:30, Klub Szalonych, Wrocław 

W sobotę we wrocławskim Klubie Szalonych spotkają się dwa projekty muzyczne WOMI KONGE, czyli Wojtek Krzywicki i Miłosz Runge, oraz „Concert tribute to Laura Brooks”, album przywołujący filozofię muzyczną kanadyjskiej twórczyni dźwiękowej o polskich korzeniach Evy Lanche. Artystka zaginęła podczas jednej z wypraw w Bieszczady. Pozostawiła po sobie szkice niezarejestrowanych utworów. Jej praktyka koncentrowała się na dialogu między instrumentami akustycznymi, elektroniką i preparowanymi źródłami dźwięku. WOMI KONGE czerpią z kolei z napięcia pomiędzy naturą a miastem. Ich płynnie zmieniające się brzmienia wprowadzają w trans, zachowując melodyjny charakter.    

Tropical Soldiers in Paradise

18 stycznia, godz. 19:00, Klub SPATiF, Warszawa

Zaczynali w 2017 roku jako trio, a z biegiem czasu skład się powiększył. Marcin Sojka (MPC, perkusja, ksylofon), Maciek Łepkowski (gitara elektryczna), Tymek Bryndal (bas) Emilia Gołos (klawisze), Grzegorz Pałka (puzon), Kuba Łupiński (trąbka), Filip Krzysztoporski (perkusja) mają różne korzenie muzyczne, które harmonijnie się ze sobą splatają. W ich muzyce jest dużo hip-hopowych bitów i nowofalowego jazzu. Na koncercie w warszawskim SPATiFie usłyszycie dźwięki „Bujne jak tropikalne lasy pełne owocowych nietoperzy, fluorescencyjnych żab i wielkich krocionogów” – by zacytować samych artystów.   

Jenny Erpenbeck „Opowieść o starym dziecku”

Premiera: 14 stycznia, Wydawnictwo Znak Literanova

Niepublikowana dotąd w Polsce debiutancka powieść laureatki Międzynarodowej Nagrody Bookera z 2024 roku o tożsamości i wyobcowaniu. Erpenbeck tworzy historię dziwnej dziewczynki, która nie wie kim jest ani skąd pochodzi. To polityczna alegoria o brutalności dorastania i o tym, jak wykształca się pamięć. Możemy szukać tła dla tej opowieści w Berlinie Wschodnim, miejscu, z którego pochodzi urodzona w 1967 roku pisarka. Jednak jej narracja wykracza poza realia NRD pod reżimem komunistycznym. Erpenbeck przede wszystkim ukazuje sposoby, w jakie trauma blokuje pamięć i ekspresję.