Christelle Oyiri: „Ghost Rider” – BMW Art Club
20 listopada – 1 lutego, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa

Christelle Oyiri, mieszkająca w Paryżu artystka i eksperymentalna DJ-ka, znana także jako Crystallmess, pojawi się w Zachęcie z projektem „Ghost Rider”. W warszawskiej instytucji ta jedna z najciekawszych artystek młodego pokolenia rozwija pracę pokazywaną tego lata w Tate Modern w Londynie. Multimedialna instalacja – piętnastominutowa technoopera w trzech aktach – przywołuje duchy pionierów muzyki tanecznej, czarnoskórych twórców z klasy robotniczej, uznanych za fundament współczesnej kultury klubowej. W monumentalnej Sali Matejkowskiej dźwięk, światło i ruch widzów tworzą zmienną choreografię, w której technologia staje się medium pamięci. Dzięki BMW do 4 grudnia wejścia na wszystkie ekspozycje w Zachęcie są bezpłatne. [współpraca]

Festiwal Narracje #16
21-22 listopada, Gdańsk – Aniołki 

Festiwal Narracje powraca, by tworzyć przestrzeń wspólnego przeżywania i uważnego spotkania ze sztuką. Tegoroczna edycja – „Aniołki. Pod powiekami” – ulokowana w gdańskich Aniołkach, prowadzi odbiorców przez opowieści o traumach, trosce i codziennych praktykach budowania wspólnoty. Kuratorki, Maja Murawska i Karolina Połom, zaprosiły artystów i artystki, którzy badają lokalną tożsamość i doświadczenia zapisane w społecznej tkance dzielnicy. W programie – instalacje, działania w przestrzeni publicznej oraz wydarzenia dostępne dla wszystkich, w tym warsztaty i spacery w języku migowym i dla osób z ograniczoną mobilnością. [współpraca]

PISF x MDAG: kino dokumentalne - nasza miłość!
21 listopada – 31 stycznia, Polska

20 filmów dokumentalnych na 20-lecie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. W niemal stu kinach w całej Polsce pojawią się najważniejsze polskie realizacje ostatnich dwóch dekad – tytuły nagradzane na świecie i współfinansowane przez PISF. Inaugurację, zaplanowaną na 19 listopada w warszawskim Kinie Iluzjon, otworzy pokaz głośnego „Pianoforte” Jakuba Piątka. Obraz pozwala zajrzeć za kulisy Konkursu Chopinowskiego i poczuć emocje towarzyszące uczestnikom muzycznych zmagań. Oprócz filmowych projekcji zaplanowane zostały także spotkania z twórcami kina. Szczegóły znajdują się na stronie wydarzenia. Współorganizatorem akcji jest festiwal Millennium Docs Against Gravity, popularyzujący kino dokumentalne w Polsce i należący do największych wydarzeń tego typu na świecie. 

„Kwestia kobieca 1550‑2025” 
21 listopada – 3 maja, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa

Wystawa „Kwestia kobieca 1550–2025” podważa mit, że było niewiele kobiet-artystek aż do XX wieku. Pokazuje ich nieustanną, choć często marginalizowaną obecność – determinację, z jaką tworzyły mimo barier społecznych i ograniczonego dostępu do edukacji. Ekspozycja, kuratorowana przez Alison M. Gingeras, proponuje nowe spojrzenie na historię sztuki, domagające się przywrócenia głosu tym, które dotąd pozostawały niewidoczne. Ponad 150 prac ujętych w dziewięciu sekcjach tematycznych ukazuje autoportrety, alegorie władzy i oporu, erotyczne imaginaria, macierzyństwo, wojenne doświadczenia oraz rewizje kanonu. To wielogłosowa opowieść o kobiecej sprawczości i budowaniu własnej historii poza narzuconymi strukturami.

„Miasto kobiet” 
21 listopada – 3 maja, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa

„Miasto kobiet” to wieloczęściowa opowieść o współczesnym i historycznym feminizmie, prezentowana równolegle do monumentalnej wystawy Kwestia kobieca 1550–2025. Na projekt składają się cztery autonomiczne narracje kuratorskie: Z trzewi Julii Bryan-Wilson, Inne jutra Michaliny Sablik i Very Zalutskiej, Jej Serca Karoliny Gembary oraz Byłyśmy. Międzynarodowy Rok Kobiet 1975 Wiktorii Szczupackiej. Mozaika perspektyw i estetyk odsłania bogactwo feministycznej sztuki – od politycznych gestów i cielesnych metafor, przez queerową i postkolonialną wyobraźnię, po historyczne ścieżki emancypacji kobiet w Polsce. „Miasto kobiet” śledzi przemiany wrażliwości artystycznej i pokazuje, jak sztuka staje się narzędziem oporu, krytyki i projektowania nowych wspólnot. W momencie gdy prawa kobiet ponownie znikają z głównego nurtu debaty publicznej, wystawa przypomina, że feministyczna wyobraźnia potrafi otwierać nowe horyzonty polityczne i społeczne.

„Herstorie stosowane: Irena Huml”
21 listopada – 10 stycznia, Fundacja Arton, Warszawa

Oprócz wystaw w MSN-ie otwiera się ekspozycja „Herstorie stosowane” – opowieść o życiu i pracy prof. Ireny Huml, wybitnej historyczki sztuki, badaczki sztuki użytkowej i tkaniny, kuratorki oraz promotorki twórczości kobiet. Ekspozycja wydobywa najważniejsze wątki jej dorobku: pionierskie badania, działalność krytyczną oraz prowadzenie Galerii Ligi Kobiet w latach 1967–1980. Centralnym elementem wystawy jest prywatna kolekcja miniatur tkackich, podarowanych Huml przez artystki i artystów — wizualny zapis relacji, współpracy i wdzięczności. Wystawa przypomina, że jej dzieła często pozostają jedynymi opracowaniami twórczości wielu kobiet i stanowią fundament współczesnych badań nad sztuką.

„Konstruowanie obrazu. Od figuracji do abstrakcji i z powrotem”
21 listopada – 31 grudnia, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu

„Konstruowanie obrazu” to spotkanie z trójką dojrzałych artystów – Jakubem Ciężkim, Łukaszem Patelczykiem i Małgorzatą Szymankiewicz – którzy od lat tworzą jedne z najciekawszych zjawisk na polskiej scenie malarskiej. Wystawa pokazuje, jak różnymi drogami można dojść do obrazu: raz poprzez figurację, innym razem przez abstrakcję geometryczną, a czasem – jak u Ciężkiego – poprzez świadome zacieranie granic między tymi językami. Ekspozycja została ułożona tak, by prześledzić rozwój ich myślenia o malarstwie: od indywidualnych tropów i formalnych eksperymentów, po dialog z historią sztuki i współczesnością. Każda z trzech prezentacji tworzy osobną opowieść, ale razem układają się w wspólną refleksję nad tym, jak buduje się obraz – z form, rytmów, decyzji i napięć. 

„Kolekcje. Bycie pośród rzeczy”
19 listopada – 5 lipca, Muzeum Warszawskiej Pragi, Warszawa

Ekspozycja w Muzeum Warszawskiej Pragi pyta o sens kolekcjonowania – muzealnego i prywatnego. Widzowie śledzą historię rodzeństwa, którego życie splata się z przedmiotami odziedziczonymi, znalezionymi na nowo lub towarzyszącymi im od zawsze. Wystawę współtworzą mieszkańcy Pragi, którzy podzielili się rodzinnymi pamiątkami i osobistymi opowieściami. W nieszablonowej scenografii Studia Iskry pojawiają się sentymentalne zbiory lokalnych kolekcjonerów, design sprzed lat i mikrohistorie, które pokazują, że rzeczy są skarbcami pamięci, budują relacje i opowiadają o nas więcej, niż podejrzewamy.

Koncert: Gary Bartz
20 listopada, Klub Jassmine, Warszawa

Legenda jazzu i mistrz saksofonu altowego Gary Bartz po raz pierwszy wystąpi w Jassmine. NEA Jazz Master, dwukrotny zdobywca Grammy i współpracownik Milesa Davisa, Arta Blakeya czy Charlesa Mingusa od lat 60. tworzy własny, niepodrabialny język muzyczny, który sam nazywa „nieformalną kompozycją”. Autor ponad 45 albumów, współtwórca ponad 200 projektów i inspiracja dla jazzu i hip-hopu, w ostatnich latach przyciągnął nowe pokolenia dzięki współpracy z Ali Shaheedem Muhammadem i Adrianem Youngem (Jazz Is Dead) i zespołem Maisha. Bartz to także ceniony pedagog z Oberlin Conservatory — otwiera uszy i umysły tak samo, jak robi to na scenie od sześciu dekad.

20. Festiwal Filmów Afrykańskich „AfryKamera”
21-26 listopada, Warszawa

Festiwal AfryKamera świętuje 20-lecie w duchu Sankofa – powrotu do tego, co zapomniane, by budować przyszłość. Tegoroczna edycja jest podróżą przez historie, które ukształtowały kino afrykańskie. To też okazja do odkrycia głosów współczesnych filmowców. Program otwiera polska premiera „BLKNWS: Terms & Conditions” – film inspirowany instalacją Kahlila Josepha, prezentowaną na Biennale w Wenecji w 2019 roku. Zobaczymy nowe obrazy fabularne i klasyki po raz pierwszy prezentowane w Polsce („Kobieta z nożem” z 1969 roku; reż. Timite Bassori). Nie zabraknie też dokumentów. Widzowie będą mieli okazję obejrzeć film poświęcony kinematografii pochodzącej z tego kontynentu – „Camera d’Afrique: 20 lat kina afrykańskiego” (reż. Ferid Boughedir) – oraz obrazy poświęcone aktualnej sytuacji społecznej, jak „Nasiona” Brittany Shyne – opowieść o trzech pokoleniach czarnych rolników i ich walce o ziemię, pamięć i przetrwanie. Jubileusz festiwalu zacznie się od koncertu w klubie SPATiF. Zagrają: holenderska DJ-ka Soft Break i energetyczny duet Lua Preta. 11 grudnia festiwal przeniesie się do Wrocławia, by tam – w Kinie Nowe Horyzonty – popularyzować afrykańskie kino.

„Pieśni jako mosty”
21 listopada – 14 grudnia, Pracownia Duży Pokój, Warszawa 

Wystawa Moniki Orpik, stworzona we współpracy z Szymonem Wójcikiem, to opowieść o podlaskiej tradycji śpiewu i jej współczesnych rezonansach. Głosy Niny Jawdosiuk i Walentyny Klimowicz z zespołu z Dobrowody rozbrzmiewają z pełną mocą w tym projekcie, stając się punktem wyjścia do refleksji nad pieśnią jako narzędziem wspólnoty i pamięci. Rzeczywistość miesza się tu z oniryczną wizją inspirowaną lokalną obrzędowością, a pytanie o ochronę tradycji splata się z refleksją nad jej naturalną przemianą. To hołd dla kobiet, których śpiew niesie się przez pokolenia.

vienna angels: rogine, Sanna La Una, sky
23 listopada, Klubojadalnia Młodsza Siostra, Warszawa

Na zakończenie tygodnia proponujemy głębokie zanurzenie się w dźwiękach z Wiednia. Dwie austriackie artystki – rogine i Sanna La Una – eksperymentują z popem i nadają mu nowy wymiar. rogine tworzy intymne, ambientowe pejzaże dźwiękowe, w których osobiste doświadczenia straty i przemiany splatają się z delikatną, emocjonalną narracją. Sanna Lu Una zabiera słuchaczy do onirycznych światów awangardowego popu, gdzie wokal współbrzmi z syntezatorami, dźwiękami natury i metalicznymi beatami.