Kultura obowiązkowa 20-26 października
( 20.10.2025 )
W Krakowie dom dzienny i dom nocny, a w Warszawie ciepło i zimno. W Krakowie Festiwal Conrada i Sabak idąca po złoto. W Orońsku z Alą Savashevich słuchamy wiatru, a w Gdańsku śpimy z muszlami z Nowacką i Umbrasem. W Katowicach pogadamy z Rokitą, a w stolicy z Górnickim.
Dom dzienny, dom nocny
25 października – 26 stycznia, MOCAK, Kraków
Wystawa „Dom dzienny, dom nocny” to pierwsza publiczna prezentacja prywatnej kolekcji Radosława Kotarskiego. Punktem wyjścia jest pojęcie domu jako przestrzeni bezpieczeństwa, ale i miejsca wewnętrznych napięć. Inspiracją tytułu była powieść Olgi Tokarczuk, jednak ekspozycja nie stanowi jej ilustracji. Wśród 33 artystek i artystów z Polski, Białorusi, Japonii i Kanady znaleźli się twórcy operujący zarówno metaforą, jak i formą przedstawiającą. Ich prace dotykają tematów samotności, intymności, pamięci, rytuałów i snu – tego, co codzienne i niepokojące. Dom ukazany jest tu jako przestrzeń cielesna i duchowa, świadek mikrohistorii i emocjonalnych napięć. Wystawa łączy prace uznanych twórców z dziełami młodszych artystek, ukazując bogactwo najnowszej sztuki współczesnej.
Arman Galstyan, „After the Bath”, 2024, olej na płótnie, 160 × 220 cm, kolekcja Radosława Kotarskiego
Festiwal Conrada
20-26 października, Kraków
Siedemnasta edycja przebiegać będzie pod hasłem „Nadzieja radykalna” – inspirowanym koncepcją Jonathana Leara i myśleniem o przyszłości jako otwartym procesie adaptacji. Wśród gości będą noblista Abdulrazak Gurnah, irlandzki prozaik Colm Tóibín, autorki Yan Ge i Chloe Dalton, islandzka pisarka Auður Ava Ólafsdóttir i – co ważne – Vincenzo Latronico, z którym rozmowę poprowadzi naczelny Mint Alek Hudzik. Z polskich twórców pojawią się m.in. Weronika Murek, Łukasz Orbitowski, Ziemowit Szczerek, Małgorzata Halber, Rafał Księżyk i Adam Ubertowski. W programie także dyskusje o postapokalipsie, awangardzie, kontrkulturze i nieoczywistych historiach Polski. Oprócz spotkań literackich odbędą się wydarzenia branżowe, warsztaty, pasmo dziecięce i filmowe oraz gala wręczenia Nagrody Conrada. Po kilkuletniej przerwie powraca także pasmo „Word2Picture”, łączące świat książki z branżą audiowizualną. Tegoroczny program obfituje w rozmowy o wyobraźni, kryzysie i alternatywnych scenariuszach przyszłości. Literatura ma tu być „narzędziem, które pozwala odważnie zadawać nowe pytania i szukać światła nawet w ciemności”. Warto też podkreślić, że dla całej redakcji Minta liczy się tylko jedna rzecz – aby zdobywczynią Nagrody Conrada została nasza wicenaczelna Kinga Sabak.
Yan Ge, © fot. Joanna Millington
Ciepło / Zimno
10 października – 10 grudnia, Fundacja Kraina, Warszawa
Wystawa ukazuje niewidzialny wymiar miejskiej bezdomności przez pryzmat obrazowania termowizyjnego. Kamera rejestruje podstawowy ślad życia – ciepło ludzkiego ciała – jako dowód na to, co społeczeństwo często ignoruje: obecność ludzi w kryzysie. Prace Wojtka Skibickiego i Konrada Smoleńskiego stają się poruszającym świadectwem uniwersalnego człowieczeństwa, a jednocześnie krytyką społecznej obojętności. Towarzyszące wystawie panele, oprowadzania i performanse pogłębiają refleksję nad bezdomnością jako systemowym problemem, a nie indywidualnym wyborem. Projekt stworzony we współpracy z osobami doświadczającymi bezdomności przypomina, że często dzieli nas od nich tylko kilka metrów – i mur obojętności. Wstęp wolny.
„Ciepło / Zimno”, fot. Wojtek Skibicki
Ala Savashevich: W księżycu stała, wiatru słuchała
25 października - 30 listopada, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
Wystawa Ali Savashevich w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku to hołd dla kobiet i ich siły, pamięci i pracy. Rzeźbiarka od lat mieszkająca w Polsce wraca do tematów cielesności, duchowości i ciężaru doświadczeń, które kształtują kobiece ciało. Projekt przygotowany specjalnie do orońskiej przestrzeni przenosi nas w świat rytuałów, natury i wspólnoty, gdzie praca staje się aktem duchowym, a ciało narzędziem pamięci. W centrum ekspozycji znajduje się monumentalna lalka ze słomy. To figura kobiety, strażniczki pamięci i symbolu przejścia między działaniem a odpoczynkiem. Towarzyszą jej dwie intarsje słomiane, ukazujące księżyc i drzewa smagane wiatrem, jako metafory cykliczności natury i kobiecej mądrości. Wykonane z organicznych materiałów dzieła łączą tradycję z nowoczesnym myśleniem o rzeźbie jako procesie i rytuale. Savashevich od lat bada relacje między pracą fizyczną a tożsamością kobiet. W swoich wcześniejszych realizacjach (od „Kiedy kanty kłują mocniej” po „Szyjcie same”) odsłaniała struktury opresji, jakie nakładają na kobiety kultura, władza i ideologia. W Orońsku te doświadczenia znajdują swój duchowy finał: „W księżycu stała, wiatru słuchała” to wystawa o sile, czułości i harmonii, o sztuce, która mówi prawdę życia.
Praca Ali Savashevich, dzięki uprzejmości Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
Artysta w rozmowie z…
26 października, Muzem Śląskie, Katowice
Wystawie Dormitorium Tomasza Górnickiego towarzyszy cykl otwartych spotkań „Artysta w rozmowie z…”. W przestrzeni pełnej rzeźb, emocji i symbolicznych znaczeń artysta zaprasza gości do rozmów o wspólnocie, zaufaniu i roli bezpiecznych przestrzeni we współczesnym świecie. Pierwsze spotkanie (26 października) poświęcone będzie tematowi architektury odpowiedzialnej społecznie. Tomasz Górnicki porozmawia z architektami Tomaszem Koniorem i Katarzyną Furgalińską o tym, czym dziś jest bezpieczna przestrzeń miejska i domowa, dlaczego znikają mieszkania socjalne i czy architektura może realnie leczyć, integrować i budować relacje. Spotkanie poprzedzi oprowadzanie po wystawie.
„Dormitorium”, widok wystawy, dzięki uprzejmości Muzeum Śląskiego w Katowicach
Chodź tam, gdzie w muszli spoczywa sen
24 października – 4 stycznia, Gdańska Galeria Miejska 1, Gdańsk
„Chodź tam, gdzie w muszli spoczywa sen” to poetycka kompozycja dźwięku i materii, spotkanie hipnotycznego głosu Antoniny Nowackiej z tekstylnymi formami Tomasza Umbrasa. W ich wspólnej przestrzeni sen splata się z pamięcią, historia z emocją, a ciało z intymnym rytmem głosu. Wystawa kuratorowana przez Gabrielę Warzycką-Tutak staje się rodzajem partytury do słuchania, patrzenia i odczuwania, która jest rozgrywana w przestrzeni galeryjnej niczym senny spektakl bez jednoznacznej narracji. To opowieść rozpisana na cisze, obrazy i gesty. To archeologia chwil, w której to odbiorca przypisuje znaczenia. Wystawę otwiera prolog i zaproszenie do podróży, indywidualnej i wspólnotowej zarazem, przez czas i sen, pamięć i ciało, świat realny i wyobrażony.
Tomasz Umbras, „Work in progress”, dzięki uprzejmości Gdańskiej Galerii Miejskiej
Patchlab Digital Art Festival 2025
23-26 października, Kraków
14. edycja krakowskiego Patchlabu zanurza odbiorców w świat sztucznej inteligencji, algorytmów i cyfrowych interakcji. Hasło „May AI Help You?” staje się pytaniem o to, komu, w czym i na jakich zasadach AI faktycznie pomaga. Festiwal eksploruje granice ludzkiej i maszynowej sprawczości, pokazując, że technologia może być zarówno narzędziem, jak i partnerem twórczym. W Galerii Pałacu Potockich prezentowana będzie wystawa główna z pracami m.in. Lawrence’a Leka, Memo Aktena, duetu Y7, *fuse czy Jacka Nagłowskiego. W Aptece Designu zobaczymy interaktywną ekspozycję „AI & Us”, a w klubie Hevre+1, czyli performanse i DJ-VJ sety eksplorujące granice percepcji. W programie znalazły się także rozmowy z artystami, kuratorami i ekspertami, którzy spróbują odpowiedzieć, jak AI wpływa na przyszłość tworzenia. Patchlab 2025 to nie tylko festiwal, ale żywy organizm łączący sztukę, technologię i spekulację – miejsce, gdzie zamiast gotowych odpowiedzi otrzymujemy doświadczenie współistnienia człowieka i maszyny.
Imaginarium, „ORA The Limits of Planet”, dzięki uprzejmości artystów
Zbigniew Rokita
21 października, Faktyczny Dom Kultury, Katowice
Czy podróż tramwajem może być wyprawą w kosmos? Jeśli pasażerem jest Zbigniew Rokita, a celem Śląsk, to jak najbardziej. Laureat Nike powraca z książką „Aglo. Banką po Śląsku” – reporterską wyprawą legendarną „siódemką” przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice i Bytom. To opowieść o regionie utkanym z paradoksów, gdzie murale wyznaczają granice dzielnic, a aktualności pisze się na garażach. Autor zagląda do kopalni Wujek, na śląskie stadiony, do pracowni Erwina Sówki i pamięci osób, które noszą w sobie dzieje tego miejsca. Spotkanie z Rokitą – współpracownikiem „Tygodnika Powszechnego”, autorem „Kajsia” i „Odrzani” – poprowadzi Paweł Goźliński. Wydarzenie odbędzie się z okazji premiery nowej książki i będzie transmitowane online.