Dominika Olszowy, „Elementy dekoracyjne wnętrz” 

29 listopada – 15 marca, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa 

Jak odzyskać równowagę w świecie, który traci stabilność? Chroniąc się w najbliższym otoczeniu, aranżując wnętrza, tworząc wokół siebie wygodny kokon. Dominika Olszowy nawiązuje do tego naturalnego ludzkiego odruchu wynikającego z potrzeby bezpieczeństwa. Na jej wystawie pojawią się przetworzone motywy znane z innych jej prac – kotki, filiżanki kawy, puszyste obłoczki. Są postinternetowe wideo i instalacje z rzeźb wykonanych z prostych materiałów codziennego użytku. Schrońcie się na jej wystawie, której surrealistyczny, lecz nieodległy od rzeczywistości klimat pozwala się poczuć jak u siebie.

„Ukażę Ci się poprzez me spojrzenie” 

28 listopada – 31 stycznia, KRUPA Gallery, Wrocław

Wspólny projekt Krupa Gallery i Molski Gallery – wystawa zbiorowa Zuzy Dolegi, Anny Myszkowiak, Kamili Kamińskaiej i Łukasza Stokłosy. Artystki i artysta podejmują na niej temat obecności autora w dziele. Dolega wypala emocje w papierze, Myszkowiak nadaje materii cielesność, Kamińska tworzy „skórne pejzaże”, a Stokłosa odzyskuje współczesność z historii. Wystawa bada napięcie między intencją twórcy a interpretacją widza, które mogą powodować zaburzenia komunikacji. Tymczasem intencja artystów jest inna – odsłonić się, zbliżyć się do widza i pozwolić mu w swojej sztuce odkryć to, co autentyczne i bliskie jego przeżyciu. 

„Pomyśl o innych. Pomyśl o sobie” 

28 listopada – 11 stycznia, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Fundacja Ocalenie oraz Towarzystwo Przyjaciół MSN kolejny raz łączą siły, by wesprzeć osoby z doświadczeniem migracji i uchodźstwa. 7 grudnia odbędzie się charytatywna aukcja prac przekazanych przez ponad czterdzieści osób twórczych na rzecz działań pomocowych Fundacji, a już od piątku można obejrzeć wystawę tych dzieł. Tegoroczne hasło – „Pomyśl o innych. Pomyśl o sobie” – inspirowane twórczością poety Mahmouda Darwisha, zachęca do empatii i refleksji nad współodpowiedzialnością za wspólnotę. Gest artystek i artystów nabiera szczególnej mocy w roku, w którym Fundacja Ocalenie obchodzi 25-lecie działalności. Cały dochód z aukcji oraz sprzedaży limitowanych edycji zostanie przeznaczony na dwa kluczowe programy: Refugees Welcome Polska, łączący osoby uchodźcze z gospodarzami oferującymi pokoje, oraz Centrum Pomocy Cudzoziemcom, zapewniające wsparcie psychologiczne, prawne i integracyjne. 

 „Dziady Litewskie”, reż. Jakub Skrzywanek

Premiera: 28 listopada, Narodowy Teatr Dramatyczny w Kownie

Jakub Skrzywanek sięga po II i IV część „Dziadów” Mickiewicza, by stworzyć współczesny rytuał opowiadający o pamięci, winie i dziedziczonej przemocy. Reżyser przygląda się ziemi jako przestrzeni naznaczonej wojnami, traumą i patriarchalizmem, który wciąż wpływa na nasze myślenie o wolności i bohaterstwie. Duchy przeszłości konfrontują współczesnego mężczyznę z romantycznym mitem wojownika – figurą gotową ginąć za naród, ale nierzadko usprawiedliwiającą przemoc. W obliczu nowych lęków i zagrożeń spektakl stawia pytanie o to, jak przerwać cykl przemocy i jakie grzechy musimy najpierw nazwać, by móc iść dalej.

Stach Szumski, „Kultura spalonego horyzontu” 

25 listopada – 1 marca, Centrum Sztuki Galeria EL, Elbląg

Wystawa Stacha Szumskiego to wielowymiarowa opowieść o najstarszych formach schronienia tworzonych przez ludzi w epoce górnego paleolitu. Artysta przekształca nawę Galerii EL w przestrzeń inspirowaną konstrukcjami z kości mamutów, które niegdyś wyznaczały centrum życia wspólnot. W instalacji zobaczycie ślady cofającego się lodowca, cyrkulacji wapiennych materii i rytualnej architektury sprzed tysięcy lat. Szumski zestawia tkaniny, rzeźby i skany 3D z dźwiękami pękającego lodu, tworząc refleksję o migracji motywów, symboli i tożsamości – o kulturze, która nieustannie przechodzi przez kolejne odsłony własnej historii.

Koncert: Swans 

25 listopada, Klub Stodoła, Warszawa

Po premierze siedemnastego albumu „Birthing”, który ukazał się 30 maja, legendarna nowojorska formacja wystąpi w warszawskiej Stodole. Zespół od ponad czterech dekad redefiniuje brzmienie noise-rocka, folku i muzyki eksperymentalnej, a ich transowe koncerty mają kultowy status. Wieczór otworzy Jessica Moss, kanadyjska skrzypaczka znana z Thee Silver Mt. Zion i współpracy z Arcade Fire. Wydarzenie nie do przegapienia dla fanów muzyki alternatywnej. 

 7. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie

„Poświaty i powidoki” 

Polski Piach gra Reksia

24 listopada, Klub Niebo, Warszawa

Hatti Vatti / Zeit

25 listopada, Klub Niebo, Warszawa

W tym tygodniu w Niebie dwa wydarzenia z programu 7. Festiwalu Eufonie. Usłyszymy muzyków z grupy Polski Piach, którzy interpretują motyw znany z Reksia. Za jego powstaniem kryje się historia autora muzyki do animacji Zenona Kowalskiego, który chciał pisać dla dorosłych. Patryk Zakrocki, Piotr Mełech i Piotr Domagalski – związani ze środowiskiem muzyki improwizowanej, inspirowanej bluesem – będą towarzyszyć przygodom psiaka. Drugi z koncertów – Hatti Vatti / Zeit – to premierowa prezentacja materiału nagranego przez producenta Piotra Kalińskiego z muzykami jazzowymi, w którym splatają się dub, jazz, psychodelia, kosmische musik i ambient. Album „Zeit” ukazał się w katalogu słynnej belgijskiej wytwórni R&S, od lat kojarzonej z nowoczesną elektroniką.

Marta Kwiatek, „Mineralne gatunki jako pierwotni i ostatecznych mieszkańcy ziemi” 

26 listopada – 15 stycznia, Biuro Wystaw / Fundacja Polskiej Sztuki Nowoczesnej, Warszawa   

Ku odległej przeszłości kieruje się także Marta Kwiatek. Artystka przygląda się kamieniom, lawie i mineralnym formom jako świadkom historii planety – trwalszym niż życie biologiczne i odpornym na katastrofy antropocenu. Jej prace, powstające poprzez ręczne cięcie, składanie i sitodruk, budują obraz geologicznych „warstw”, w których zapisany jest czas nie-ludzki: powolny, organiczny, nieustannie przetwarzający materię. Serigrafie Kwiatek stają się śladami spotkań z pierwotnymi gatunkami Ziemi, a zarazem opowieścią o partnerskiej relacji z naturą – o obcowaniu z kamieniem, który nie tylko trwa, lecz także odpowiada opieką i obecnością. Podczas wernisażu odbędzie się akcja sito na żywo. Przynieście t-shirty i totebagi.

„Wszyscy jesteśmy Belén”, reż. Katarzyna Minkowska 

Premiera: 28 listopada, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

Jedna z najciekawszych reżyserek młodego pokolenia, Katarzyna Minkowska, sięga znaną południowoamerykańską sprawę sądową. Młoda Argentynka została skazana na więzienie za poronienie. Opisana w reportażu „Wszyscy jesteśmy Belén” Any Eleny Correi, jej historia stała się symbolem walki o bezpieczną i legalną aborcję w Ameryce Południowej. W olsztyńskim teatrze wybrzmiewa jako głos w obronie wspólnoty kobiet. Spektakl wyreżyserowany przez Minkowską ukazuje meandry jednostkowych i politycznych decyzji oraz społecznych uprzedzeń, które doprowadziły do skandalicznego wyroku.

„Greta”, scenariusz i reżyseria: Mateusz Atman i Agnieszka Jakimiak 

Premiera: 28 listopada, Teatr Ochoty, Warszawa

„Greta” to projekt łączący teatr i film dokumentalny, w którym sztuka spotyka się z aktywizmem. Towarzysząca spektaklowi wystawa fotograficzna CHODŹMY NA BARYKADY – stworzona przez Kanał Dziennikarstwa Aktywistycznego K.D.A. we współpracy z Teatrem Ochoty – podkreśla potrzebę wspólnotowego działania. Twórcy, Agnieszka Jakimiak i Mateusz Atman, badają, jak praktyki performatywne mogą angażować mieszkańców miasta. Tytuł, nawiązujący do Grety Thunberg, symbolicznie przywołuje głos młodego pokolenia i jego odwagę w obliczu kryzysu klimatycznego. Projekt składa się z dwóch etapów: otwartych, plenerowych prób, które przekształcają się w formę obywatelskiego działania, oraz spektaklu dokumentalnego, w którym zapisane zostają emocje, spotkania i doświadczenia zebrane podczas całego procesu. „Greta” pokazuje, że aktywizm i teatr mogą współistnieć bez kurtyny – w przestrzeni miasta, między ludźmi.

Jarmark Warszawski 2025

28 listopada – 1 stycznia, Plac Defilad, Warszawa

Może i wasi znajomi mówią, że kochają Berlin, bo wolność i techno, ale tak naprawdę kochają Berlin, bo mają tam super jarmarki świąteczne. W Polsce fajnych jarmarków nie ma, bo albo są dziadowskie (jak te na Starym Mieście w Warszawie), albo prowadzone przez mistrzów zmów cenowych, którzy sprzedają ogórka za 20 złotych (pozdrawiamy Kraków). Pod PKiN ma być w inaczej. Ma być cenowo przystępnie, wystarczająco przaśnie, aby człowiek cieszył się z bycia Polakiem, a do tego szeroki wybór jedzenia i ciepłego alkoholu, które pomogą utrzymać dobry humorek. Wśród atrakcji największy w Polsce diabelski młyn (55 m!), karuzela wenecka i Domek Świętego Mikołaja. A jeśli jesteście zbyt poważni na kulturę spod znaku Bożego Narodzenia, to nie mamy o czym rozmawiać.