Lato, które zmieniło wszystko. Festiwal 1955
19 czerwca – 21 grudnia, Muzeum Warszawy, Warszawa

170 tysięcy młodych ludzi z Polski i z całego świata pojawiło się w Warszawie z okazji V Światowego Festiwalu Młodzieży i Studentów – wydarzenia, które w 1955 roku miało miało być być symbolem triumfu socjalizmu nad zachodnim kapitalizmem. Nie do końca się to udało, ponieważ festiwal stał się szansą na poznawanie odmiennych kultur i wzmocnienie nadziei na polityczne zmiany. Wystawa Muzeum Warszawy pokazuje historię tego legendarnego, dwutygodniowego festiwalu w kontekście losów powojennej Warszawy, która wówczas dopiero wracała do życia. Zofia Rojek i Błażej Brzostek, kuratorzy wystawy, poruszają takie wątki jak odwilż polityczna, dekolonizacja Afryki i Azji, odbudowa Warszawy i przestrzeń publiczna stolicy. Na wystawie prezentowane są materiały archiwalne i pamiątki z festiwalu (plakaty, pocztówki, chusty, przypinki, programy), fotografie, socrealistyczne rzeźby i malarstwo. Można także posłuchać wspomnień uczestniczek i uczestników. Dziś tak intensywnie jeździmy na festiwale na całym świecie, starając się poznawać nowe kultury, że nie trudno będzie nam zrozumieć, jak wyjątkowym wydarzeniem dla tysięcy osób było warszawskie lato 1955 roku.

23. Przegląd Sztuki Survival
18–22 czerwca, Wrocław
19 czerwca, 17:00, Spotkanie Magazynu Mint, „Kto nam zabrał wolny czas?”

Tegoroczna edycja wydarzenia nosi tytuł „3s/8h” i skupiona jest na pracy, uwadze i upływie czasu. 8 godzin odnosi się oczywiście do dnia pracy, a trzy sekundy to próg uwagi, który posiadamy w social mediach. Trudno o lepszy moment, aby mówić o tym, z czym mierzymy się na każdym kroku. Ktoś kiedyś powiedział, że powinniśmy poświęcać ⅓ doby na pracę, a dzisiaj, gdy sugerujemy, że warto byłoby to zmienić, jesteśmy atakowani jako „leniwe lewaki”. Organizatorzy Survivalu sami zauważają, że przez lata „czas wolny” czy „nuda” dostępne były jedynie dla arystokracji czy szlachty. Dzisiaj firmy walczą, aby przejąć kontrolę nad naszym wolnym czasem, gdyż to on jest walutą w gospodarce informacyjnej. Praca natomiast przestaje być związana z konkretnym przedziałem czasowym – liczą się efektywność i projekty. W Zamku w Leśnicy zobaczymy szereg prac, które będą mierzyły się z tą tematyką. Do tegorocznego otwartego naboru na realizacje artystyczne zgłoszono kilkaset propozycji. Zespół kuratorski: Michał Bieniek, Daniel Brożek, Małgorzata Miśniakiewicz i Ewa Pluta wyłonił kilkanaście prac, które zobaczymy w przestrzeniach Zamku, oficyny i parku. Na festiwalu nie zabraknie „Minta” - 19 czerwca o 17:00 nasz redaktor naczelny Alek Hudzik poprowadzi rozmowę „Kto nam zabrał wolny czas?”. W jej trakcie przyjrzymy się temu, jak współczesna kultura wpływa na nasze postrzeganie odpoczynku i autonomii. W debacie udział wezmą: Małgorzata Halber (autorka książki „Hałas”), Katarzyna Wyszkowska (artystka wizualna) oraz Piotr Mlącki (artysta i uczestnik 23. Survivalu).

Wybrano laureatów Nagrody Literackiej m.st. Warszawy

14 czerwca poznaliśmy tegorocznych zwycięzców Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. Jul Łyskawa zdobył laur w kategorii Proza za powieść „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców”, w której potomek drwali i stolarzy mierzy się z historią swojego rodu, a amerykańskie miasteczko pośrodku niczego trafia na pierwsze strony gazet z zasakującego powodu. Karolinę Lewestam i Mariusza Andryszyczyka nagrodzono w kategorii Literatura dziecięca za „Strażniczkę perły”, która jest drugim tomem serii fantasy „Opowieści Świata Zorzy”. To wzruszająca opowieść o odwadze i, co najważniejsze, o umiejętności krytycznego myślenia. „Podziemny Muranów” Jacka Leociaka został doceniony w kategorii Książka o tematyce warszawskiej za „wskrzeszanie pamięci, zaklętej w wyobrażeniu o utraconym mieście, utraconym narodzie i o mieszkańcach miasta popiołów”. Ernesto Gonzales wygrał w kategorii Komiks i powieść graficzna za „Nudne przygody Agaty i Szymona”, które w ujmujący sposób ukazują przyjemność płynącą z drobnych rytuałów codzienności. Z kolei nagrodę w kategorii Poezja otrzymała Antonina Tosiek za „żertwy”. Według jury twórczość poetki pozwala „wyjść poza intymne, jednostkowe doświadczenie i wyrazić adekwatnym językiem doświadczenie uniwersalne”. Warszawskim Twórcą został natomiast Marek Bieńczyk, autor „Ronda Wiatraczna”, książki o życiu na Grochowie.

Międzyprzestrzeń
do 20 lipca, Galeria Sztuki w Legnicy, Legnica

Christina Karababa to mieszkająca w Niemczech Greczynka, która w swojej pracy badawczej zajmuje się wpływem designu, sztuki, biżuterii, nauki i technologiii na otaczający nas świat. Karababa postrzega projektowanie biżuterii jako szansę na opisywanie otaczającego ją świata. Jej prace doceniane były na całym świecie. Zdobywała nagrody w Amsterdamie, Düsseldorfie czy w Legnicy, gdzie w 2023 roku wygrała 31. Międzynarodowy Konkurs Sztuki Złotniczej JAKOŚĆ. Karababa podkreśla, że zarówno w swojej praktyce artystycznej, jak i w badaniach opartych na tej praktyce, zajmuje się „przecięciem procedur artystycznych i technicznych oraz metod produkcji”. Wystawa jest częścią Festiwalu BWA Europa organizowanego przez Narodowe Centrum Kultury i Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie w ramach obchodów Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2025 roku.

Dobrostan. Naturalnie sztuka!
17–23 czerwca, 4 Wymiar, Ostrowiec Świętokrzyski

Ostrowieckie wydarzenie ruszyło tak naprawdę już 20 maja. To wtedy odbyły się pierwsze warsztaty z seniorami prowadzone przez artystkę Anę Vostruchovaite. Dobrostan to projekt, który łączy edukację z artystycznymi interwencjami w przestrzeni publicznej. Jego najważniejszym punktem jest rezydencja wspomnianej artystki, której prace najczęściej skupiają się na ekologii. W ciągu ostatniego miesiąca w BWA prowadzono warsztaty zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. 17 czerwca przyjdzie czas, aby zobaczyć, czy z warsztatów narodzili się młodzi (w doświadczenie) artyści. Prace będą pokazywane w 4 Wymiarze Międzypokoleniowej Przestrzeni Twórczej – wspólnym projekcie Centrum Rozwoju Lokalnego i BWA Ostrowiec Świętokrzyski. 4 WYMIAR to galeria sztuki, pracownia artystyczna, miejsce spotkań i dialogu środowisk twórczych. Partnerami projektu są: Uniwersytet Trzeciego Wieku przy Akademii Nauk Stosowanych im. Józefa Gołuchowskiego oraz Młodzieżowa Rada Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.

Polish Art Week, 6. Avant Art Festival Berlin
16–23 czerwca, Berlin

Należy przejąć kontrolę nad Niemcami. Zwłaszcza kulturalną. Oczywiście Berlin to nie Niemcy, to po prostu Berlin, ale jest tu potencjał do pokazania, że Polacy nie gęsi i swoją muzykę alternatywną, która powoduje skonfundowanie u normików, też mają. W ramach berlińskiego tygodnia zaplanowano ponad 30 wydarzeń – w tym koncerty, wystawy, projekty interdyscyplinarne, debaty oraz spotkania. Oprócz artystów polskich i niemieckich w programie festiwalu znajdą się projekty muzyczne z całego świata, m.in. z Wielkiej Brytanii, USA, Afryki i Azji. Jak wyjaśniają organizatorzy festiwalu, ich głównym celem jest wzmocnienie dialogu kulturalnego między Polską a Niemcami. Chcą to osiągnąć poprzez interdyscyplinarny program festiwalowy, silne partnerstwa polsko-niemieckie oraz oparcie się na wspólnych europejskich wartościach. Brzmią więc odrobinę bardziej pokojowo od mojej sugestii przejęcia Berlina, ale wiemy, że po prostu chodzi o rozwój kultury. A, i będzie grał Furminator za darmo (promuję kolegów).

Zosia
17 czerwca – 6 września, Aspekty, Warszawa

Emilia Bohdziewicz-Winiarska po ukończeniu studiów na wydziale Architektury Wnętrz pracowała jako projektantka wnętrz i mebli. Później jednak odkryła w sobie miłość do tkaniny artystycznej, a pierwszą ukończoną pracę zaprezentowała podczas 8. edycji Biennale Tkaniny w Lozannie w 1977 roku. Tamta praca wyróżniała się na tle ówczesnych tkanin, szczególnie polskich – była wyjątkowo minimalistyczna, skupiona na geometrii i rytmie. W następnych latach jej prace balansowały na pograniczu tkaniny, haftu i rysunku, charakteryzowały się rytmicznymi układami kresek. „Na kształt moich prac wpłynęły wrodzone skłonności atematyczno-kombinatoryczne, umiejętności krawieckie oraz brak klasycznego tkackiego przeszkolenia”, wyjaśnia. I chyba trudno o ciekawszy warsztat niż ten, który rodzi się poza akademią.