Prawdopodobnie
Prawdopodobnie najlepszy polski magazyn o kulturze.
„Czas otwarcia”. Rusza nabór do programu Artystyczna Podróż Hestii
( 15.10.2026 )
Jak sztuka może odpowiadać na zmiany społeczne i środowiskowe, angażować lokalne społeczności i docierać do osób, które napotykają bariery w dostępie do kultury? To pytania stojące za czwartą edycją Ogólnopolskiego Programu Dotacyjnego Artystyczna Podróż Hestii. Nabór rozpoczął się 15 października i potrwa do 27 listopada 2026 roku. MINT Magazine jest patronem medialnym programu.
Fundacja Artystyczna Podróż Hestii zaprasza instytucje kultury i osoby artystyczne do zgłaszania koncepcji wystaw, których otwarcie zaplanowano między 1 lutego 2028 roku a 31 stycznia 2029 roku. Łączna pula dotacji wynosi 500 tys. zł.
Kolejnej edycji programu, którego fundatorem jest ERGO Hestia, towarzyszy hasło „Czas otwarcia”. Organizatorzy szukają projektów podejmujących temat wspólnej odpowiedzialności za świat, przybliżających zmiany społeczne i środowiskowe oraz włączających lokalne społeczności w działania artystyczne.
– Wielokrotnie słyszeliśmy, że mecenat oparty na zaufaniu do twórców i dający im wolność działania to najlepszy rodzaj wsparcia dla procesu artystycznego – czytamy w informacji prasowej wypowiedź Marii Rosy, prezeski Fundacji Artystyczna Podróż Hestii.
Dostępność ma znaleźć odzwierciedlenie również w budżetach wystaw. Dotację będzie można przeznaczyć na rozwiązania ułatwiające korzystanie z przestrzeni ekspozycyjnych, m.in. rampy dla wózków, słuchawki wyciszające czy pętle indukcyjne.
Zgłoszenie powinno zawierać koncepcję i opis wystawy, termin realizacji oraz uzasadnienie zgodności projektu z celami programu. Należy wskazać osoby kuratorskie i artystyczne, przedstawić plan towarzyszących wystawie działań edukacyjnych, a także opisać przestrzeń ekspozycyjną, uwzględniając rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami, i dołączyć jej zdjęcia.
Wnioski można składać do 27 listopada za pośrednictwem formularza online na stronie Fundacji Artystyczna Podróż Hestii.
Czworo Polaków w drugim etapie Konkursu Wieniawskiego
( 13.10.2026 )
Sara Dragan, Wojciech Niedziółka, Zofia Anna Olesik i Maya Wichert awansowali do drugiego etapu Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. O nagrody powalczy dalej 24 uczestników.
Jury pod przewodnictwem Bartłomieja Nizioła, zwycięzcy konkursu z 1991 roku, ogłosiło wyniki w poniedziałek wieczorem, po zakończeniu przesłuchań pierwszego etapu.
Wśród polskich reprezentantów znalazły się dwie 20-letnie skrzypaczki: Zofia Anna Olesik i Maya Wichert. Ta druga wystąpiła także w poprzedniej edycji konkursu, cztery lata temu.
Drugi etap potrwa trzy dni. Każdy z uczestników wykona godzinny recital, którego program obejmie sonaty oraz polską muzykę XX wieku. W tegorocznej edycji organizatorzy zwiększyli swobodę doboru repertuaru.
Konkurs zakończy się 23 października.
Netanjahu grozi sądem uczestnikom dokumentu „NAZA”
( 12.10.2026 )
Premier Izraela Benjamin Netanjahu zażądał 11 października wszczęcia śledztwa i postawienia przed sądem uczestników dokumentu „NAZA”. Zwrócił się do szefa sztabu armii, szefa Szin Bet i prokuratorki generalnej. Domagał się ścigania rozmówców za domniemane naruszenia bezpieczeństwa informacji, zniesławienie i szkodzenie interesom Izraela.
Już we wrześniu minister kultury Miki Zohar zapowiedział działania zmierzające do odebrania obywatelstwa reżyserom Yuvalowi Abrahamowi i Rachel Szor. Netanjahu zapowiedział również ustawę pozwalającą pozbawiać obywatelstwa za zniesławianie izraelskich żołnierzy.
Ponad tydzień wcześniej, 3 października, ambasada Izraela w USA promowała dostępny w sieci film „NAZA: The Real Story”. Produkcja naśladowała tytuł i formę oryginału, przedstawiając wersję wydarzeń izraelskiej armii. Jeden z autorów powiedział „The Guardian”, że projekt miał odwrócić uwagę od zarzutów dotyczących zabijania cywilów przez izraelskie wojsko.
Oryginalna „NAZA” zawiera anonimowe relacje 24 izraelskich żołnierzy i pracowników wywiadu, dotyczące m.in. wykorzystania AI do wskazywania celów ataków w Gazie i ich skutków dla cywilów. Dokument otrzymał Nagrodę Specjalną Jury w Wenecji. Izraelska armia odrzuciła przedstawione w nim zarzuty.
Sąd stwierdził nieważność odwołania Adama Budaka z MOCAK-u
( 09.10.2026 )
Sąd stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu Adama Budaka z funkcji dyrektora MOCAK-u - poinformował Mint Magazine jego prawnik. Według pełnomocnika sąd zakwestionował sposób wyjaśnienia sprawy przez miasto i uzasadnienie decyzji prezydenta Krakowa. Wyrok jest nieprawomocny.
Adam Budak został odwołany z funkcji dyrektora Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie 11 maja 2026 roku, po niespełna dziewięciu miesiącach pracy. Teraz sąd uwzględnił jego skargę na zarządzenie prezydenta miasta.
Jak przekazał Mint Magazine prawnik reprezentujący Budaka, sąd wskazał na nieprawidłowości w wyjaśnieniu sprawy przez miasto oraz sprzeczności w protokole komisji badającej sytuację w muzeum.
– Decyzję o odwołaniu pana Adama Budaka prezydent podjął pomimo tego, że w protokole z prac komisji nie stwierdzono wystąpienia mobbingu i nie rekomendowano odwołania dyrektora – poinformował pełnomocnik.
Według jego relacji sąd podkreślił, że przepisy zapewniają dyrektorom instytucji kultury gwarancje niezależności, a odwołanie przed końcem kadencji musi być ostatecznością. Wymaga też szczegółowego uzasadnienia, wykazującego wystąpienie ustawowych przesłanek. Zarządzenie dotyczące Budaka miało nie spełniać tych wymogów.
Wyrok jest nieprawomocny. Jak zaznaczył prawnik, miasto może wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik zapowiedział jednocześnie starania o powrót Budaka do muzeum.
– Liczymy na dialog z nowymi włodarzami miasta i uzgodnienie warunków powrotu pana Adama Budaka na stanowisko dyrektora MOCAK-u – przekazał.
Sejm uchwalił ustawę o dopłatach do składek artystów
( 08.10.2026 )
Sejm przyjął ustawę o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny. Przewiduje ona dopłaty do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla twórców o najniższych dochodach. Według Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego wsparcie ma objąć około 21 tys. osób.
W czwartkowym głosowaniu za ustawą opowiedziało się 232 posłów, przeciw było 197, a czterech wstrzymało się od głosu. Teraz ustawą zajmie się Senat.
„To nie jest ustawa dla celebrytów. To zabezpieczenie dla ludzi, którzy żyją z pracy artystycznej, ale nie zawsze mają etat, stałą pensję i regularne zlecenia” – napisała ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska po głosowaniu.
Kto będzie mógł otrzymać dopłaty
Warunkiem skorzystania ze wsparcia będzie uzyskanie statusu artysty oraz spełnienie kryterium dochodowego. Średni roczny dochód z trzech ostatnich lat kalendarzowych nie może przekraczać 125 proc. dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia. Uwzględniane będą dochody ze wszystkich źródeł, również z praw autorskich. Z systemu wyłączono osoby prowadzące działalność gospodarczą.
Dopłaty mają trafiać bezpośrednio do ZUS i uzupełniać składki do poziomu liczonego od płacy minimalnej. O ich przyznaniu, na okres do 12 miesięcy, zdecyduje ZUS. Rozwiązanie ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia także w okresach przerw między zleceniami.
FKA Twigs może mówić o zarzutach wobec Shii LaBeoufa. Zakończyli spór o NDA
( 07.10.2026 )
FKA Twigs i Shia LaBeouf zawarli porozumienie kończące spór dotyczący klauzul poufności. Artystka może więc publicznie opowiadać o swoich doświadczeniach, jak i wspierać organizacje pomagające osobom, które doświadczyły przemocy domowej.
Porozumienie zawarto 5 października. Według dokumentów, do których dotarł serwis Complex, LaBeouf zgodził się na uchylenie postanowień o poufności zawartych w ugodzie z czerwca 2025 roku. Zakończono również wszczęte przez niego postępowanie arbitrażowe.
Spór był związany z pozwem z 2020 roku, w którym FKA Twigs zarzuciła aktorowi m.in. przemoc seksualną podczas ich związku. Tamto postępowanie zakończyło się ugodą w czerwcu 2025 roku. LaBeouf uznał poźniej, że wypowiedzi artystki w wywiadzie dla „The Hollywood Reporter” naruszyły warunki ugody, i w grudniu wszczął arbitraż.
W marcu 2026 roku wokalistka pozwała aktora, kwestionując zgodność klauzul poufności z kalifornijską ustawą STAND Act, ograniczającą możliwość utajniania informacji o przemocy seksualnej.
Prawnik artystki Mathew Rosengart ocenił porozumienie jako zwycięstwo, które pozwoli jej mówić o swoich doświadczeniach i działać na rzecz innych kobiet. Reprezentująca LaBeoufa Shawn Holley przekazała, że aktor życzy byłej partnerce powodzenia w życiu i karierze.
„Lalka” z ponad 620 tys. widzów w pięć dni
( 06.10.2026 )
Ponad 620 tys. widzów obejrzało „Lalkę” w ciągu pierwszych pięciu dni od premiery. To największe otwarcie polskiego filmu od czasu pandemii.
Podany wynik dotyczy łącznej frekwencji z pięciu dni wyświetlania, a nie wyłącznie weekendu otwarcia. W komunikacie nie ujawniono wpływów ze sprzedaży biletów.
Ekranizację powieści Bolesława Prusa wyreżyserował Maciej Kawalski, twórca „Niebezpiecznych dżentelmenów”. Stanisława Wokulskiego zagrał Marcin Dorociński, a Izabelę Łęcką - Kamila Urzędowska. W roli Ignacego Rzeckiego wystąpił Marek Kondrat.
Autorem zdjęć jest Piotr Sobociński jr. Za scenografię odpowiadają Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński i Anna Mocny. Kostiumy przygotowała Katarzyna Lewińska we współpracy z Tomaszem Ossolińskim, a charakteryzację - Aneta Brzozowska.
Dla porównania „Listy do M. Pożegnania i powroty” w 2024 roku przyciągnęły 434,9 tys. widzów w premierowy weekend, a razem z czwartkowymi seansami - 494,6 tys. „Akademię Pana Kleksa” obejrzało w pierwszy weekend 399,6 tys. osób, natomiast „Dom dobry” w 2025 roku - 310,7 tys.
Ministerstwo Kultury zwiększy dotację dla filharmonii w Łomży
( 05.10.2026 )
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie współprowadziło Filharmonię Kameralną im. Witolda Lutosławskiego w Łomży do końca 2030 roku. Od 2027 roku roczna dotacja z resortu wzrośnie o 401 tys. zł, do co najmniej 1 mln zł.
Aneks do umowy podpisali 5 października ministra kultury Marta Cienkowska i prezydent Łomży Mariusz Chrzanowski. Przedłużyli w ten sposób porozumienie z 15 czerwca 2023 roku. Miasto zobowiązało się przekazywać na bieżącą działalność instytucji nie mniej niż 2,35 mln zł rocznie.
Filharmonia powstała w 1978 roku jako Łomżyńska Orkiestra Kameralna. Zagrała ponad 2 tys. koncertów w Polsce i za granicą, a w dorobku ma 20 płyt, w tym jedną nagrodzoną Fryderykiem w 2019 roku. Organizuje też Międzynarodowy Festiwal Kameralistyki „Sacrum et Musica”. Od 2005 roku instytucją kieruje Jan Miłosz Zarzycki.
Szczepan Twardoch laureatem Nagrody Literackiej Nike 2026
( 04.10.2026 )
Szczepan Twardoch laureatem Nagrody Literackiej Nike 2026. Pisarz otrzymał nagrodę za „Null” - powieść o wojnie w Ukrainie, której bohater, Koń, trafia jako ochotnik na front.
„Null” opowiada o doświadczeniu wojny bez heroizacji. Twardoch skupia się na codzienności frontu, strachu i absurdzie, ale też na powinności, solidarności i relacjach między ludźmi.
To pierwsza Nike w karierze Szczepana Twardocha. „Null” zdobył również tegoroczną Nike Czytelników.
Fot. Jacek Poremba dla wydawnictwa Marginesy
Resort kultury szuka dyrektora Polskiego Wydawnictwa Muzycznego
( 01.10.2026 )
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło konkurs na dyrektora lub dyrektorkę Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w Krakowie. Zgłoszenia można składać do 2 listopada, a zakończenie postępowania zaplanowano do 17 grudnia br.
Od kandydatów wymagane są wykształcenie wyższe magisterskie, co najmniej trzyletni staż pracy w podmiotach działających w obszarze kultury oraz minimum pięcioletni staż na stanowisku kierowniczym. Muszą też mieć przynajmniej trzyletnie doświadczenie w zarządzaniu zespołem liczącym co najmniej 25 osób.
Warunkiem udziału w konkursie jest również biegła znajomość języka angielskiego oraz przepisów dotyczących funkcjonowania i finansowania instytucji kultury, finansów publicznych, prawa pracy i zamówień publicznych.
Audioteka przygotowuje „Lalkę” z obsadą filmu
( 30.09.2026 )
Audioteka zapowiedziała na grudzień 2026 roku premierę wersji audio „Lalki” Bolesława Prusa. Produkcja powstaje we współpracy z Gigant Films, a w nagraniach uczestniczą aktorzy z ekranizacji w reżyserii Macieja Kawalskiego.
Realizacja obejmie pełny tekst powieści. W obsadzie znaleźli się m.in. Marcin Dorociński, Kamila Urzędowska, Marek Kondrat, Krystyna Janda, Andrzej Seweryn, Maja Ostaszewska i Maciej Stuhr. Dołączą do nich aktorzy spoza obsady filmu: Joanna Szczepkowska, Anna Szymańczyk, Przemysław Sadowski i Zbigniew Zamachowski. Narratorem będzie Filip Kosior.
Nagrania już się rozpoczęły. Jak wyjaśnia Jagna Wiszniewska, VP of Content w Audioteka Group, produkcja ma wykorzystać zainteresowanie ekranizacją i umożliwić odbiorcom poznanie całej powieści, także wątków pominiętych w filmie.
Audioteka nie podała jeszcze dokładnej daty grudniowej premiery.
David Fincher nie przedłuży umowy z Netflixem
( 29.09.2026 )
David Fincher zakończy w 2027 roku kontrakt na wyłączność z Netflixem - poinformował Bloomberg. Decyzja nie wyklucza dalszej współpracy przy poszczególnych produkcjach.
Według Bloomberga reżyser nie zamierza obecnie podpisywać podobnej umowy z innym studiem. Jego kolejny projekt może więc ponownie powstać dla Netflixa.
Fincher wyreżyserował pierwsze odcinki „House of Cards” i był producentem wykonawczym serialu. Później pracował przy „Mindhunterze”, a dla platformy nakręcił „Manka” i „Zabójcę”.
Kolejnym wspólnym filmem jest „The Further Mis-Adventures of Cliff Booth”. Brad Pitt ponownie wcielił się w postać z „Pewnego razu… w Hollywood”, a scenariusz napisał Quentin Tarantino.
Klara Cykorz i Gutek Film wśród laureatów Nagród PISF
( 25.09.2026 )
Klara Cykorz, Gutek Film i organizatorzy Octopus Film Festival znaleźli się wśród laureatów 18. Nagród Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej im. Anny Sienkiewicz-Rogowskiej. Wyróżnienia za działalność w 2025 roku przyznano w dziesięciu kategoriach.
Gala odbyła się w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza w Gdyni podczas 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Nagrody PISF wyróżniają osoby i instytucje zajmujące się m.in. promocją, upowszechnianiem i edukacją filmową.
W kategorii krytyka filmowa nagrodę otrzymała Klara Cykorz. Gutek Film doceniono za dystrybucję „Dziewczyny z igłą”, a Jakuba Marię Mazurkiewicza za plakat do filmu „Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej”. Nagrodzoną książką został „Elektroniczny bandyta. Rynek wideo w Polsce okresu transformacji” Grzegorza Fortuny Jr.
Za najlepsze kino uznano katowicki Światowid, a w kategorii wydarzenie filmowe zwyciężyła ósma edycja Octopus Film Festival. Wyróżnienie za promocję polskiego kina za granicą przyznano retrospektywie Wojciecha Jerzego Hasa w Hiszpanii.
Nagrody trafiły również do Zespołu Edukatorów Filmowych za działalność edukacyjną oraz Dyskusyjnego Klubu Filmowego „Ósemka”. W kategorii dostępność kultury filmowej ex aequo doceniono Festiwal Korelacje 2025 i działalność Fundacji Kino Dostępne.
Decyzją dyrektorki PISF honorowe wyróżnienie otrzymała Anna Czarkowska, kierowniczka Działu Komunikacji Medialnej i pełnomocniczka ds. dostępności, za działania na rzecz dostępności kultury filmowej.
Laureatów wyłoniła dziewięcioosobowa kapituła, w której zasiadali m.in. dyrektorka PISF Kamila Dorbach, Artur Liebhart, Marcin Stachowicz i Stanisław Zaborowski. Nagrody przyznawane są od 2008 roku i mają formę statuetki oraz nagrody pieniężnej.
„Daredevil: Born Again” zakończy się na trzecim sezonie
( 22.09.2026 )
Trzeci sezon serialu „Daredevil: Born Again” będzie ostatnim - podał „The Hollywood Reporter”. Z produkcją Disney+ pożegnał się również showrunner Dario Scardapane. Marvel nie skomentował tych informacji.
Według źródeł serwisu decyzja zapadła około dwóch miesięcy po zakończeniu zdjęć do trzeciego sezonu. Jego premierę zaplanowano na 2027 rok.
Marvel nie przedłużył umowy ze Scardapane’em, który odpowiadał za drugi sezon. Twórca odszedł w trakcie postprodukcji kolejnej odsłony. Nie wiadomo, kto będzie nadzorował jej ukończenie.
Scardapane dołączył do projektu po zmianie koncepcji serialu podczas strajków w Hollywood w 2023 roku. Zastąpił wówczas głównych scenarzystów Matta Cormana i Chrisa Orda. Zamówiony początkowo sezon liczący 18 odcinków podzielono ostatecznie na dwie serie, obejmujące łącznie 17 epizodów.
Top Charity zebrało w Wenecji ponad 13 mln zł
( 14.09.2026 )
Pierwsza zagraniczna edycja Top Charity Venice Experience, inicjatywy Omeny Mensah, przyniosła 3,034 mln euro, czyli ponad 13 mln zł, na cele społeczne. Wydarzenie odbyło się w Wenecji i połączyło przedstawicieli biznesu, sztuki i kultury.
Najwyższą kwotę podczas aukcji osiągnął obraz Andy'ego Warhola "Katie Jones" z 1973 roku. Dzieło sprzedano za 1,15 mln euro, czyli blisko 5 mln zł. Na aukcję trafiły także prace m.in. Corneliusa Annora, Xawerego Wolskiego, Ewy Czwartos i Tegene Kunbiego.
Drugą część licytacji stanowiły doświadczenia, które przyniosły niemal 1,3 mln euro. Rejs superjachtem Titania z Omeną Mensah i Rafałem Brzoską wylicytowano za 500 tys. euro, a wyprawę do Etiopii i Erytrei za 390 tys. euro.
Partnerem i współorganizatorem wydarzenia była marka Hatt et Soner, a wśród firm wspierających znalazły się UniCredit, Dolce&Gabbana, Sotheby's oraz InPost Italia.
Janusz Gajos z nagrodą za całokształt twórczości. Ministra kultury wyróżniła laureatów
( 14.09.2026 )
Janusz Gajos otrzymał Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt twórczości. Wśród tegorocznych laureatów znaleźli się również m.in. Paweł Sołtys, Natalia Koniarz i studio Yaza Games. Nagrody przyznano w 14 kategoriach.
Gala odbyła się 12 września w Bielsku-Białej, tegorocznej Polskiej Stolicy Kultury. Po raz pierwszy wydarzenie w tej formule zorganizowano poza Warszawą.
Gajos został wyróżniony za dorobek obejmujący ponad sześć dekad pracy w filmie, teatrze i telewizji. Wystąpił m.in. w "Przesłuchaniu", "Ucieczce z kina Wolność", "Żółtym szaliku" i "Body/Ciało". Był związany m.in. z Teatrem Powszechnym i Teatrem Narodowym w Warszawie. W trakcie wręczenia nie doceniono natomiast jego kultowej reklamy kawy Pedros, co w redakcji uznajemy za wielkie niedopatrzenie.
W kategorii film nagrodę otrzymała Natalia Koniarz, reżyserka dokumentu "Silver", opowiadającego o społeczności żyjącej przy boliwijskiej kopalni srebra. W literaturze wyróżniono Pawła Sołtysa, znanego również jako Pablopavo, autora m.in. "Mikrotyków" i "Sierpnia". Nagroda w kategorii muzyka trafiła do kompozytorki i pianistki Hani Derej, a w kulturze cyfrowej - do Yaza Games, studia odpowiedzialnego za "Inkulinati" i "Scriptorium: Master of Manuscripts".
Wśród nagrodzonych znaleźli się także Joanna Cichocka-Gula (animacja kultury), Teatr w Stodole w Teremiskach (teatr), Halina Jucha (ochrona dziedzictwa), Ramona Nagabczyńska (taniec), Ambasada Muzyki Tradycyjnej (kultura ludowa), pracownia xystudio (architektura i przestrzeń), Kino Żeglarz w Jastarni (upowszechnianie kultury), Aneta Grzeszykowska (sztuki wizualne) oraz Artur Dela (mecenas kultury).
Sony zrezygnowało z gry Kojimy. „Physint” trafiło do Xboxa
( 10.09.2026 )
Kojima Productions ogłosiło, że „Physint”, przygotowywana przez Hideo Kojimę gra szpiegowska, będzie powstawać we współpracy z Xboxem. Projekt zapowiadano wcześniej jako produkcję realizowaną z PlayStation. Według serwisu MeriStation Sony wycofało się z niego w czerwcu br.
W komunikacie opublikowanym 10 września Kojima Productions potwierdziło wybór Xboxa jako nowego partnera. Studio przekazało, że obie firmy podzielają wizję rozwoju projektu. Porozumienie rozszerzyło ich dotychczasową współpracę, obejmującą już grę „OD”. W ogłoszeniu nie podano terminu premiery ani platform, na których ukaże się „Physint”.
Jak podał MeriStation, po decyzji Sony studio poszukiwało partnera, który umożliwi kontynuowanie prac. Serwis przekazał również, że PlayStation zapewniło o utrzymaniu dobrych relacji z Kojimą. MeriStation.
Crash Club powraca podczas Warsaw Gallery Weekend
( 08.09.2026 )
W dniach 16–20 września przy ul. Brackiej 5A w Warszawie odbędzie się kolejna edycja Crash Club. Platforma wystawiennicza umożliwia młodym artystom prezentację prac w czasie Warsaw Gallery Weekend. Wstęp na wydarzenie będzie bezpłatny.
Crash Club powstał w 2023 roku jako alternatywa dla komercyjnych targów sztuki i klasycznych wystaw zbiorowych. Projekt łączy prezentacje galerii i artystów z performansami oraz programem spotkań. Poprzednią edycję odwiedziło ponad 10 tys. osób.
Za organizację odpowiadają Mikołaj Beczek, Philip Ortelli i Marta Lityńska-Beczek. Tegoroczna odsłona zostanie zorganizowana w XIX-wiecznej kamienicy z dziedzińcem. Na miejscu pojawi się również pop-up Baru Rascal. Szczegółowy program będzie publikowany na profilu @crashclubprojects na Instagramie.
Łukasz Mieszkowski p.o. dyrektora NIAiU. Poprzednik odwołany za niedopełnienie obowiązków
( 08.09.2026 )
Ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska powołała dr. Łukasza Mieszkowskiego na stanowisko p.o. dyrektora Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Zastąpił prof. Bolesława Stelmacha, odwołanego w związku z niedopełnieniem obowiązków administracyjnych.
Jak podało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Stelmach nie przedłożył sprawozdania finansowego instytucji za 2025 rok. Mieszkowski będzie kierował NIAiU do czasu przeprowadzenia procedury powołania nowego dyrektora.
Łukasz Mieszkowski jest historykiem, doktorem nauk historycznych i artystą plastykiem. Ukończył historię na Uniwersytecie Warszawskim oraz grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W latach 2025–2026 był zastępcą dyrektora ds. historii w przestrzeni publicznej w Instytucie Pileckiego.
Jest współtwórcą wystaw i projektów architektonicznych, m.in. Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze, nagrodzonego m.in. specjalnym wyróżnieniem European Museum of the Year Award 2024 oraz nagrodą „Sybilla 2023”. Jest również autorem książek i publikacji naukowych.
Rebranding UFO Art Gallery nagrodzony Red Dot
( 03.09.2026 )
Nowa identyfikacja wizualna krakowskiej UFO Art Gallery, przygotowana przez agencję Optima Marketing Group, zdobyła Red Dot: Brands & Communication Design 2026. Projekt wyróżniono w kategorii Brand Design & Identity.
Podstawą rebrandingu była koncepcja „art in process”. Identyfikacja nie stanowi zamkniętego systemu, a logo może zmieniać się wraz z programem galerii, prezentowanymi artystami i sposobami odbioru sztuki.
– Logo, podobnie jak nasza galeria, pozostaje w procesie. Ewoluuje wraz ze sztuką, z artystami, z odbiorcami. Nie chodziło nam tylko o to, by mieć sygnaturę, ale o to, by oznaczała ona zmianę, czyli to, co jest zapisane w DNA naszej misji – mówi Maria Ciborowska, właścicielka UFO Art Gallery.
Autorką rebrandingu jest Renata Banaś, współzałożycielka i dyrektorka kreatywna Optima Marketing Group. Agencja od 20 lat przygotowuje strategie i komunikację m.in. dla ALDI, Herbapolu Wrocław, Majonezu Kieleckiego i OSM Włoszczowa.
Gala wręczenia nagród Red Dot odbędzie się 6 listopada w Berlinie. Branding UFO Art Gallery zostanie także zaprezentowany w roczniku „International Yearbook Brands & Communication Design” oraz na wystawie w Red Dot Design Museum w Essen.
Brytyjski premier nie chce już oddać Grecji marmurów Partenonu
( 02.09.2026 )
Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham wycofał się z poparcia dla bezwarunkowego zwrotu Grecji rzeźb z Partenonu, znajdujących się w zbiorach British Museum. Polityk jeszcze w 2023 roku wzywał, by „odesłać je bez żadnych warunków”. Teraz uznał, że decyzja należy do władz muzeum.
– Ostatecznie jest to sprawa British Museum. Z prawnego punktu widzenia to tam leży odpowiedzialność za tę kwestię – powiedział Burnham w rozmowie z „Financial Times”. Dodał, że popiera wykorzystywanie kultury jako narzędzia brytyjskiej dyplomacji.
To zmiana stanowiska, które Burnham zajmował przez ponad dwie dekady. Już w 2002 roku, niedługo po wyborze do Izby Gmin, poparł projekt zmiany ustawy o British Museum, pozwalającej na przekazanie rzeźb Grecji. W 2023 roku stwierdził natomiast, że ówczesny przewodniczący rady muzeum George Osborne powinien je zwrócić.
Rzeźby powstały w V wieku p.n.e. jako część Partenonu na ateńskim Akropolu. Na początku XIX wieku znaczną część zachowanych elementów wywiózł do Wielkiej Brytanii lord Elgin, ambasador przy Imperium Osmańskim, które wówczas kontrolowało Ateny. British Museum utrzymuje, że działał legalnie, natomiast Grecja domaga się trwałego połączenia zabytków w Muzeum Akropolu.
British Museum nie zgadza się na definitywny zwrot, ale prowadzi rozmowy z Grecją o „partnerstwie partenonowym”, które mogłoby obejmować długoterminowe wypożyczenie rzeźb w zamian za czasowe udostępnienie Wielkiej Brytanii innych greckich zabytków. Grecki rząd nie rezygnuje jednak z żądania uznania swojego prawa własności do obiektów.
Dyrektor ESK Lublin 2029 zrezygnował. Zastąpi go Katarzyna Duma
( 01.09.2026 )
Paweł Potoroczyn z końcem sierpnia zrezygnował z funkcji dyrektora instytucji Europejska Stolica Kultury Lublin 2029. Jego obowiązki przejmie Katarzyna Duma, dotychczasowa zastępczyni dyrektora - podał portal Jawny Lublin.
– Pracę zakończyłem dziś. Przeszedłem na emeryturę i to jedyny komentarz w tej sprawie – powiedział Potoroczyn portalowi.
Potoroczyn kierował instytucją od 1 lipca 2025 roku. Wcześniej był m.in. dyrektorem Instytutu Adama Mickiewicza, pracował także w dyplomacji oraz przy promocji polskiej kultury za granicą.
Katarzyna Duma dołączyła do zespołu ESK Lublin 2029 w sierpniu br. Wcześniej pełniła funkcję zastępczyni dyrektora Kancelarii Prezydenta Miasta Lublin ds. komunikacji społecznej i pełnomocniczki prezydenta ds. Europejskiej Stolicy Kultury 2029. Przez wiele lat była również rzeczniczką prezydenta Lublina Krzysztofa Żuka.
Zmiana następuje niedługo po powołaniu Rafała Kozińskiego na pełnomocnika prezydenta ds. programowych ESK. Koziński był jednym z autorów zwycięskiej aplikacji Lublina i ma koordynować wdrażanie zapisanych w niej projektów.
Jak przypomina Jawny Lublin, już 17 sierpnia do prezydenta miasta trafił anonimowy list, którego autor pytał o możliwe odwołanie Potoroczyna oraz sposób wyboru jego następcy. W piśmie zwrócono również uwagę na brak jasnego podziału kompetencji pomiędzy dyrekcją instytucji a pełnomocnikami prezydenta. Autor listu apelował o większą przejrzystość zarządzania przygotowaniami do Europejskiej Stolicy Kultury 2029.
Justyna Wydra odeszła z Zachęty. Nie wiadomo, kto ją zastąpi
( 01.09.2026 )
Justyna Wydra zakończyła pracę na stanowisku rzeczniczki prasowej Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki. Z instytucją rozstała się z końcem sierpnia, po blisko trzech latach współpracy.
– Moja zawodowa przygoda z Zachętą wraz z sierpniem dobiegła końca. To absolutnie nie jest pożegnanie, dlatego liczę na to, że pozostaniemy w kontakcie – przekazała Wydra w wiadomości wysłanej do dziennikarzy.
Nie ujawniła swoich dalszych planów zawodowych. Zachęta nie poinformowała natomiast, kto obejmie funkcję rzecznika prasowego. Na stronie internetowej galerii nadal widnieją dane kontaktowe Wydry. Działem komunikacji instytucji kieruje Marta Dziewulska.
Karaś, Andrzej Piaseczny i Los Bitchos na Great September 2026
( 26.08.2026 )
Organizatorzy Great September Showcase Festival & Conference przedstawili line-up piątej edycji wydarzenia. Od 10 do 12 września w Łodzi wystąpi blisko 100 artystów i zespołów z Polski oraz zagranicy.
W programie znaleźli się m.in. Zalewski, Julia Wieniawa, Andrzej Piaseczny, Maria Peszek x Hoshii, Kuba Karaś, Czesław Mozil Solo, schafter, Drabusheyka, Błoto x Ion D, Livka, Yana, Matylda/Łukasiewicz oraz Paula i Karol. Za wybór zagranicznych wykonawców odpowiadała ekipa pracująca przy OFF Festivalu. Do Łodzi przyjadą m.in. Los Bitchos, Ata Kak, Dove Ellis, REDD., Ava Rasti, FVLCRVM, Kkoki, Ninush i Yard.
Pierwszego dnia wystąpią m.in. Maria Peszek x Hoshii, Andrzej Piaseczny, Błoto x Ion D, Yana i Los Bitchos. W piątek na scenach pojawią się Zalewski, Kuba Karaś, Czesław Mozil Solo, schafter, Paula i Karol oraz Dove Ellis. Sobotni program obejmie koncerty Julii Wieniawy, Livki, Drabusheyki, Matyldy/Łukasiewicz, Ata Kaka i REDD.
Koncerty odbędą się w kilkunastu lokalizacjach w centrum Łodzi. Główna scena plenerowa stanie w Pasażu Schillera, a część konferencyjna zostanie zorganizowana w Teatrze Pinokio. W jej ramach zaplanowano panele, warsztaty i spotkania poświęcone m.in. nowym technologiom, mediom oraz zmianom zachodzącym w branży muzycznej. Dyrektorem artystycznym Great September jest Artur Rojek.
Pełny skład znajduje się na stronie Great September.
W numerze
Ciało Południa będzie straszyć. Rozmowa z Michałem Choińskim o nowych przekładach Williama Faulknera
Rozmowy o literaturze
Recenzje książkowe
Aleka Polis, „Ławica”
61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – Biennale w Wenecji
„AETHER COMMONS: Refracted Cosmologies”
„Nowa moda polska. Kronika głębokich uczuć”
Celine Levitan „Język pereł"
„Marilyn Monroe. Czuję, że ją znam, ale czasem moje ręce wyginają się do tyłu”
„Każde dziecko to zwierciadło śmierci”
„Kwiaty innych światów. Anna Zemánková, Cecilie Marková, Marie Kodovská oraz czescy spirytyści”
„Edward Dwurnik. Duma i wstyd”
„Nie jestem w stanie napisać, kto jest na tym zdjęciu”
Weronika Zalewska, „Archiwum wahań”
João Maria Gusmão, „Śladami Białego Tygrysa”
„Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku”
„Rites of Passage” / Gwangju Biennale 2026
„Poza twarzą”
Małgorzata Mycek, „Dziadostwo”
„Cząstka Człekokształtna”
Adam Kozicki, „Wojna wszystkich ze wszystkimi”
Karol Radziszewski i „DIK Fagazine”, „Brudne strony”
Edyta Hul, „Haloxylon”
Tilda Swinton „Ongoing”
10
(*Top)
Im więcej Bergmana, tym mniej Triera. Recenzja filmu „Wartość sentymentalna”
I taki to był tydzień w kulturze. Nowa powieść Olgi Tokarczuk i wywiad, do którego nie doszło
5.0 Puste miejsce między okazałymi kamienicami. Recenzja nowej powieści Olgi Tokarczuk
Ciało Południa będzie straszyć. Rozmowa z Michałem Choińskim o nowych przekładach Williama Faulknera
Moje obrazy są bardzo polskie, to efekt uboczny. Rozmowa z Karolem Palczakiem
Spowiedź pisarza celebryty i popyt na siebie. Michał Witkowski
To, co czyni nas outsiderami, nie wynika z naszych wyborów. Rozmowa z reżyserem filmu „Róża”
Recenzje filmowe
Opowieść o ciele, którego wartość ustalają inni. Film „Ulya” i sekcja „Wolny Duch” na Warszawskim Festiwalu Filmowym 2026
Redakcja
Podcast (#72)
Newsletter
Newsletter
( Mintowe Ciasteczka )
Nasza strona korzysta z cookies w celu analizy odwiedzin.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się jak to działa,
zapraszamy na stronę Polityka Prywatności.